Spis treści:
- Jak założyć wrzosowisko? Sadzenie i wymagania wrzosów
- Pielęgnacja wrzosowiska przez cały rok
- Co posadzić razem z wrzosami? Najpiękniejsze kompozycje
Jak założyć wrzosowisko? Sadzenie i wymagania wrzosów
Wrzosowisko będzie udane, jeśli starannie przygotujemy pod nie miejsce. Wrzos pospolity (Calluna vulgaris) najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym, ciepłym i osłoniętym przed wysuszającym wiatrem. Duża ilość światła sprzyja obfitemu kwitnieniu, podkreśla barwę liści i pomaga krzewinkom zachować zwarty pokrój. Lekki, ażurowy półcień sprawdzi się na działkach mocno nagrzewających się latem. W głębokim cieniu pędy stają się wiotkie, środek kępy przerzedza się, a kwiatów pojawia się mniej.
Warto wybrać miejsce oddalone od dużych drzew o rozległym, płytkim systemie korzeniowym. Konkurują one z wrzosami o wodę, a ich korony ograniczają dostęp słońca. Dobrym wyborem będzie łagodna skarpa, niewysokie wzniesienie lub szeroka rabata przy ścieżce. Należy unikać zagłębień, w których po deszczu zbiera się woda. Drobne korzenie wrzosów potrzebują wilgoci, ale w ciężkiej, stale mokrej ziemi szybko słabną i stają się podatne na choroby.
- Jaka ziemia jest najlepsza pod wrzosy?
Przed rozpoczęciem prac trzeba zmierzyć odczyn gleby, najlepiej w kilku punktach przyszłej rabaty. Wrzos pospolity preferuje lekkie, próchniczne i przepuszczalne podłoże o kwaśnym odczynie. Za korzystny można uznać zakres pH około 4,5-5,5, choć część odmian radzi sobie również w ziemi słabiej zakwaszonej. Podłoże wapienne i wyraźnie zasadowe utrudnia pobieranie składników pokarmowych, przez co krzewinki bledną i stopniowo tracą wigor.
Wrzosy są przystosowane do gleb stosunkowo ubogich. Ich delikatne korzenie współpracują z grzybami tworzącymi mikoryzę erikoidalną, która pomaga roślinom korzystać ze związków odżywczych zawartych w kwaśnej ziemi.
- Jak przygotować miejsce pod wrzosowisko?
Kwaśnego podłoża nie powinno się wsypywać wyłącznie do niewielkich dołków. Na ciężkim gruncie powstałyby zagłębienia zatrzymujące deszczówkę. Ziemię trzeba przygotować na całej powierzchni przyszłego wrzosowiska:
- Usuwamy darń, chwasty oraz ich rozłogi, szczególnie perz i podagrycznik.
- Spulchniamy podłoże na głębokość około 20-30 cm.
- Mieszamy ziemię z kwaśnym podłożem do roślin wrzosowatych i przekompostowaną korą sosnową.
- Ciężką glebę rozluźniamy gruboziarnistym, płukanym piaskiem lub drobnym grysem granitowym.
- Na podmokłej lub gliniastej działce formujemy rabatę wyniesioną o około 15-25 cm.
- Po wymieszaniu składników ponownie mierzymy pH.
Powierzchnię warto wyściółkować warstwą przekompostowanej kory sosnowej o grubości około 3-5 cm. Kora ograniczy rozwój chwastów, spowolni parowanie wody i zabezpieczy płytko położone korzenie przed nagłymi zmianami temperatury.
- Kiedy i jak sadzić wrzosy?
Na metrze kwadratowym umieszcza się zazwyczaj od 6 do 10 roślin. Kompaktowe odmiany można posadzić co 25-30 cm, natomiast silniej rozrastającym się warto pozostawić 35-45 cm odstępu. Przed zakupem trzeba sprawdzić docelową szerokość podaną na etykiecie, ponieważ niektóre wrzosy rozrastają się nawet do około 75 cm.
Sadzonki uprawiane w pojemnikach można przenosić do gruntu przez większą część sezonu, lecz najlepsze warunki do ukorzenienia panują wiosną oraz na początku jesieni. Wiosenne sadzenie przeprowadzamy od marca do maja, natomiast jesienne od końca sierpnia do pierwszej połowy października. Prace należy odłożyć podczas upału, suszy oraz tuż przed spodziewanymi mrozami.
Zobacz również:
Przed posadzeniem trzeba obejrzeć pędy i bryłę korzeniową. Zdrowa roślina ma sprężyste gałązki, równomierne ulistnienie oraz liczne jasne korzenie. Zatęchły zapach podłoża, brązowienie pojedynczych pędów i miękkie, ciemne korzenie mogą wskazywać na zgniliznę. Takie rośliny trzeba wyrzucić.
Sadzenie przebiega następująco:
- przesuszoną bryłę korzeniową zanurz na kilka minut w wodzie;
- ostrożnie wyjmij roślinę z pojemnika i rozluźnij mocno skręcone korzenie;
- wykop dołek nieco szerszy od bryły;
- posadź wrzos na głębokości zbliżonej do tej, na której rósł w doniczce;
- delikatnie dociśnij ziemię i dokładnie podlej roślinę;
Na koniec rozłóż korę, pozostawiają trochę wolnego miejsca przy podstawie pędów.
- Czy wrzosy i wrzośce mają identyczne wymagania?
Wrzos pospolity kwitnie przede wszystkim od lata do późnej jesieni. Wrzosiec krwisty (Erica carnea) oraz wrzosiec darlejski (Erica × darleyensis) rozwijają kwiaty zimą i na przedwiośniu. Połączenie tych roślin pozwala utrzymać barwną rabatę przez wiele miesięcy.
Wymagania trzeba jednak sprawdzać dla konkretnego gatunku. Większość wrzośców preferuje przepuszczalną ziemię kwaśną lub lekko kwaśną, lecz wrzosiec krwisty i darlejski lepiej tolerują podłoże zbliżone do obojętnego, a nawet zawierające pewną ilość wapnia. W ogrodzie z zasadową glebą można więc wydzielić mniejszą, kwaśną kwaterę dla wrzosów, natomiast na pozostałej powierzchni wykorzystać bardziej tolerancyjne wrzośce.
Pielęgnacja wrzosowiska przez cały rok
Wrzosowisko nie wymaga ciągłej opieki, jeśli od początku rośnie w przepuszczalnej, kwaśnej ziemi. Najwięcej uwagi potrzebuje w pierwszym sezonie po posadzeniu, podczas długiej suszy oraz przed zimą.
- Jak podlewać wrzosy, aby ich nie przesuszyć ani nie zalać?
Wrzosy mają płytki system korzeniowy, toteż szybko odczuwają niedobór wody w górnej warstwie gleby. Świeżo posadzone krzewinki trzeba podlewać regularnie przez pierwszy sezon, zwłaszcza podczas bezdeszczowej pogody. Starsze nasadzenia są bardziej samodzielne, lecz również wymagają nawodnienia w czasie przedłużającej się suszy.
Ziemia powinna być lekko wilgotna, ale nigdy rozmokła. Przed podlewaniem warto odsunąć ściółkę i sprawdzić podłoże palcem na głębokości około 3-5 cm. Jeśli jest suche i sypkie, wrzosowisko potrzebuje wody. Wilgotna ziemia oznacza, że podlewanie można odłożyć. Stałe zalanie ogranicza dopływ powietrza do korzeni i sprzyja ich zamieraniu.
Wodę należy kierować powoli pod krzewinki, aby zwilżyła całą bryłę korzeniową. Delikatne zraszanie samej powierzchni pobudza rozwój korzeni tuż pod ściółką, przez co rośliny są bardziej wrażliwe na suszę. Lepiej podlewać rzadziej, lecz dokładnie. Zabieg najlepiej wykonywać rano. Pędy zdążą wyschnąć przed nocą, a straty wody wskutek parowania będą mniejsze.
Do podlewania najlepiej nadaje się deszczówka. Twarda woda wodociągowa zawiera związki wapnia i przy częstym stosowaniu może stopniowo podnosić odczyn podłoża. Jednorazowe użycie kranówki nie zaszkodzi roślinom, jednak przy regularnym nawadnianiu warto co pewien czas kontrolować pH ziemi.
- Czym i kiedy nawozić wrzosowisko?
Wrzosy wywodzą się z ubogich siedlisk i nie potrzebują intensywnego dokarmiania. Nadmiar nawozu, szczególnie azotu, pobudza szybki rozwój miękkich pędów, które później drewnieją i gorzej przygotowują się do zimy. Obfite nawożenie może także zwiększać zasolenie podłoża, a płytko położone korzenie są na nie wrażliwe.
Wiosną, po cięciu, można zastosować niewielką dawkę nawozu do wrzosów, różaneczników lub innych roślin kwasolubnych. Preparat należy rozsypać zgodnie z instrukcją producenta, nie zwiększając porcji "na zapas". Granulki nie powinny zatrzymywać się na pędach. Po nawożeniu rabatę trzeba podlać, aby składniki przeniknęły do strefy korzeni.
Nawożenie najlepiej zakończyć najpóźniej w pierwszej połowie lata. Późniejsze zasilanie nawozem zawierającym dużo azotu przedłuża wzrost pędów i opóźnia ich przygotowanie do spoczynku. Jesienią wrzosowisko powinno już stopniowo przechodzić w stan zimowego wyciszenia.
Zobacz również:
Żółknięcie lub blednięcie liści nie zawsze świadczy o niedoborze nawozu. Częstą przyczyną jest zbyt wysoki odczyn ziemi, który ogranicza dostępność niektórych składników mineralnych. Zanim rośliny otrzymają kolejną porcję preparatu, trzeba sprawdzić pH podłoża. Wrzos pospolity najlepiej czuje się w ziemi kwaśnej, przy pH około 5,5.
- Kiedy przycinać wrzosy i wrzośce?
Bez regularnego cięcia krzewinki stopniowo rozluźniają pokrój, drewnieją u podstawy i słabiej kwitną. Termin zabiegu zależy od pory kwitnienia, dlatego wrzosów i wrzośców nie należy przycinać jednocześnie. Wrzos pospolity, kwitnący pod koniec lata i jesienią, skracamy wiosną, najczęściej na przełomie marca i kwietnia, po ustąpieniu większych mrozów, lecz przed rozpoczęciem intensywnego wzrostu. Usuwamy zeszłoroczne kwiatostany wraz z krótkim fragmentem zielonego pędu. Cięcie powinno być lekkie i prowadzone tuż pod przekwitłymi kwiatami.
Sekator nie może sięgać głęboko w starą, bezlistną część gałązek. Wrzosy słabo regenerują się ze zdrewniałych pędów, więc zbyt radykalnie przycięta kępa może pozostać łysa albo całkowicie zamrzeć.
Wrzośce kwitnące zimą i wiosną, m.in. wrzosiec krwisty oraz darlejski, skraca się dopiero po zakończeniu kwitnienia. Zwykle ten moment przypada na drugą połowę wiosny. W ich przypadku również usuwamy kwiatostany, bez naruszania części pędów. pozbawionych liści.
- Jak zabezpieczyć wrzosy przed zimą?
Wrzos pospolity odznacza się znaczną odpornością na niską temperaturę, jednak największym zagrożeniem dla krzewinek jest zimowa susza fizjologiczna. Zimozielone pędy tracą wodę także podczas łagodnych, słonecznych dni, gdy korzenie nie mogą jej pobrać z zamarzniętej ziemi. Po suchej jesieni rabatę należy więc obficie podlać przed nadejściem trwałych mrozów.
Młode nasadzenia oraz wrażliwsze gatunki wrzośców warto osłonić po pierwszych lekkich przymrozkach. Dobrze sprawdzą się gałązki drzew iglastych, czyli stroisz, albo jasna włóknina zimowa. Osłona powinna przepuszczać powietrze i chronić przede wszystkim przed mroźnym wiatrem oraz ostrym słońcem. Szczelna folia zatrzymuje wilgoć, ogranicza wentylację i sprzyja gniciu pędów.
Wrzosy rosnące w donicach są bardziej narażone na przemarzanie, ponieważ chłód dociera do bryły korzeniowej również przez ścianki pojemnika. Donicę można ustawić na drewnianej lub styropianowej podkładce, owinąć matą jutową albo umieścić w większym pojemniku wypełnionym materiałem izolacyjnym. Otwory odpływowe muszą być drożne. Zimą podłoże trzeba kontrolować podczas odwilży i podlewać niewielką ilością wody, jeśli wyraźnie wyschło.
- Dlaczego wrzosy brązowieją i usychają?
Brązowe pędy nie wskazują jednej konkretnej przyczyny. Podobnie wyglądają skutki suszy, zalania, przemarznięcia i chorób korzeni. Najpierw trzeba więc sprawdzić wilgotność podłoża, stan bryły korzeniowej oraz miejsce, od którego rozpoczęło się zamieranie.
Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na następujące objawy:
- więdnięcie mimo wilgotnej ziemi może świadczyć o uszkodzeniu lub gniciu korzeni;
- zamieranie pojedynczych gałązek bywa pierwszym sygnałem zgnilizny korzeni i podstawy pędu;
- krótkie, nieliczne i czerwonobrązowe korzenie mogą wskazywać na porażenie przez Phytophthora;
- równomierne zasychanie całej kępy po zimie częściej wiąże się z suszą fizjologiczną albo przemarznięciem;
- blednięcie mimo właściwej wilgotności ziemi może wynikać ze zbyt wysokiego pH.
Chory egzemplarz należy usunąć wraz z bryłą ziemi i pozostałościami korzeni. Nie powinien trafiać do przydomowego kompostownika. Przed posadzeniem kolejnej rośliny trzeba poprawić odpływ wody, a narzędzia oczyścić. Samo zastosowanie środka grzybobójczego bez usunięcia przyczyny, czyli podmokłego podłoża, nie rozwiąże problemu.
Co posadzić razem z wrzosami? Najpiękniejsze kompozycje
Wrzosy najefektowniej prezentują się w szerokich, nieregularnych skupiskach, powtarzanych w kilku częściach rabaty. Zamiast kolekcji wielu pojedynczych okazów lepiej wybrać trzy lub cztery odmiany różniące się wysokością, terminem kwitnienia oraz kolorem ulistnienia. Zielone kępy możemy zestawić z wrzosami o złotych, miedzianych lub czerwieniejących pędach, które zdobią ogród również po zakończeniu kwitnienia. Uzupełnieniem jesiennych odmian mogą być zimowe i wczesnowiosenne wrzośce, dzięki którym kompozycja zachowuje kolor przez większą część roku.
Na rozległym wrzosowisku malownicze tło zapewnią azalie, różaneczniki, pierisy oraz niewysokie kalmie. Wszystkie preferują kwaśną ziemię, lecz wyższe krzewy potrzebują więcej miejsca, więc powinny rosnąć za niskimi wrzosami lub na obrzeżu założenia. Podobnie warto potraktować borówkę wysoką, która wymaga zasobniejszego, stale lekko wilgotnego podłoża. Zimową strukturę rabaty podkreślą karłowe sosny, jałowce i świerki, natomiast swobodniejszy charakter wprowadzą kępy kostrzew, śmiałków oraz turzyc dobranych do wilgotności stanowiska. Roślin zimozielonych nie należy rozmieszczać zbyt gęsto, aby z czasem nie zacieniły wrzosów.
Najpiękniejsze kompozycje z wrzosami do donic i na balkon. Jesienne inspiracje pełne koloru
Na skalniaku wrzosy można zestawić z niskimi wrzoścami, dabecjami, golteriami oraz drobnymi trawami. Najlepiej wyglądają w większych kieszeniach pomiędzy kamieniami, wypełnionych kwaśnym i szybko przesychającym po deszczu podłożem. W donicy sprawdzi się kompozycja piętrowa: wyższy wrzos lub niewielki iglak w centralnej części, zwarte wrzośce po bokach i golteria o czerwonych owocach przy krawędzi. Pojemnik powinien być szeroki, odporny na mróz i wyposażony w drożne otwory odpływowe. Można wypełnić go beztorfowym podłożem przeznaczonym do roślin kwasolubnych.
Przy doborze odmian warto uwzględnić również pożytek dla owadów. Wrzos pospolity dostarcza pyłku i nektaru pod koniec lata oraz jesienią, natomiast wcześnie kwitnące wrzośce wspierają zapylacze podczas cieplejszych dni zimy i przedwiośnia. Warto jednak pamiętać, że odmiany pączkowe, cenione za trwały kolor, nie rozwijają kwiatów w pełni i mają mniejszą wartość pokarmową dla zapylaczy. Jeśli wrzosowisko ma łączyć walory dekoracyjne z przyrodniczymi, część rabaty należy przeznaczyć na odmiany o otwierających się kwiatach.
Źródło: deccoria.pl
