Spis treści:
- Grządki typu hugelkultur - jak układać warstwy drewna, darni i kompostu?
- Dlaczego próchniejące drewno pod ziemią to najlepszy magazyn wody podczas suszy?
- Jakie drewno nadaje się do hugelkultury, a jakiego unikać?
- Jakie warzywa najlepiej posadzić na grządce hugelkultur?
Grządki typu hugelkultur - jak układać warstwy drewna, darni i kompostu?
Pod nazwą hugelkultur (z niemieckiego - uprawa pagórkowa) kryje się metoda budowy grządki, w której podstawę stanowi drewno zasypane kolejnymi warstwami materii organicznej i ziemi. Technikę tę spopularyzował austriacki rolnik Sepp Holzer, a od kilkunastu lat zyskuje ona zwolenników w polskich ogrodach.
Jak to zrobić? Zacznij od wyznaczenia obrysu grządki o szerokości 1,2-1,5 m i dowolnej długości. Zdejmij darń i odłóż ją na bok - przyda się później. Wykop rów na głębokość szpadla, a na dnie ułóż największe kawałki drewna - pnie, konary, grubsze gałęzie. Im masywniejsze fragmenty, tym dłużej będą się rozkładać i więcej wody zatrzymają. Szczeliny między nimi wypełnij drobnymi gałązkami, wiórami i korą.
Na warstwę drewna wyłóż odwróconą darń (trawą do dołu). Następnie rozsyp warstwę materiału bogatego w azot - półdojrzały kompost, przefermentowany obornik lub skoszoną trawę. Na samym wierzchu rozsyp 15-20 cm żyznej ziemi ogrodowej wymieszanej z kompostem. Całość przykryj ściółką ze słomy lub suchych liści, żeby ograniczyć parowanie.
Zobacz również:
Taką grządkę możesz zbudować zarówno jako wolnostojący kopiec o stromych bokach, jak i w formie skrzyni z desek. W przypadku kopca wykorzystasz więcej drewna - osiąga on wysokość nawet 1-1,5 m. Z czasem jednak osiada - po pierwszym sezonie może stracić nawet połowę objętości. Skrzynia jest stabilniejsza i łatwiejsza w obsłudze, choć mieści mniej materiału.
Najlepszą porą na budowę grządek jest jesień. Przez zimę warstwy zdążą się zbić, drewno nasiąknie wodą z opadów i roztopów, a procesy rozkładu ruszą na wiosnę. Wiosenna budowa też jest możliwa, ale wtedy przez pierwszy miesiąc regularnie podlewaj grządkę - suche drewno początkowo wchłania dużo wody, może więc zabierać ją roślinom.
Dlaczego próchniejące drewno pod ziemią to najlepszy magazyn wody podczas suszy?
W miarę rozkładu drewno staje się coraz bardziej porowate i chłonne - spróchniałe kłody potrafią wchłonąć kilkukrotność swojej masy w wodzie. Zimą i wiosną gromadzi wilgoć z opadów i roztopów, a latem oddaje ją powoli korzeniom roślin. Od drugiego sezonu dobrze zbudowana grządka hugelkultur wymaga minimalnego podlewania nawet w suchych okresach.
Rozkład drewna niesie ze sobą jeszcze jedną korzyść - generuje ciepło. Grządka nagrzewa się od środka, co wydłuża okres wegetacyjny roślin. Wiosną możesz więc rozpocząć uprawę wcześniej niż na zwykłej grządce, a jesienią - przedłużyć czas zbiorów. Temperatura wewnątrz kopca sprzyja też rozwojowi pożytecznych grzybów i bakterii, które rozkładają ligninę i przekształcają ją w humus - najcenniejszą formę próchnicy glebowej.
Grządka hugelkultur zachowuje żyzność przez 5-6 lat. Po tym czasie drewno rozkłada się całkowicie, a kopiec zrównuje z otaczającym terenem. Pozostaje po niej jednak warstwa bogatej w próchnicę ziemi, którą możesz wykorzystać w ogrodzie. Okres aktywności grządki można też wydłużyć, dokładając co sezon nowy materiał organiczny - kompost, liście i skoszoną trawę.
Jakie drewno nadaje się do hugelkultury, a jakiego unikać?
Do budowy grządki hugelkultur dobrze sprawdzą się gatunki liściaste - jabłoń, wierzba, topola, olcha, brzoza i klon. Rozkład przebiega u nich w równomiernym tempie, a drewno dobrze zatrzymuje wodę. Połącz różne grubości surowca - grube pnie to długotrwały magazyn wilgoci, drobniejsze gałęzie z kolei szybciej zaczną oddawać składniki odżywcze.
Zrezygnuj natomiast z drewna orzecha włoskiego i orzecha czarnego - zawiera ono juglon, substancję hamującą wzrost wielu roślin. Nie używaj też robinii akacjowej, która rozkłada się zbyt wolno. Drewno iglaste (sosna, świerk) zakwasza podłoże, więc użyj go wyłącznie w małych ilościach i pod rośliny kwasolubne, takie jak borówki. Nie wrzucaj do grządki drewna impregnowanego, malowanego ani pokrytego lakierem - może uwalniać do gleby toksyczne substancje.
Drewno na grządkę powinno być surowe, najlepiej już częściowo spróchniałe. Rozkłada się ono szybciej i od pierwszego roku lepiej zatrzymuje wodę niż świeżo ścięte gałęzie.
Zobacz również:
Jakie warzywa najlepiej posadzić na grządce hugelkultur?
Dobór roślin zależy od wieku grządki. W pierwszym sezonie rozkładające się drewno intensywnie pobiera azot z otoczenia, dlatego gleba na wierzchu może być w niego uboga. Posadź wtedy rośliny o niewielkich wymaganiach lub takie, które same wiążą azot z powietrza - fasolę, bób czy groch.
Od drugiego roku podłoże jest już na tyle przetworzone, że możesz uprawiać bardziej wymagające warzywa. Pomidory, ogórki, cukinie, dynie, kapusta, seler i pory doskonale rosną na dojrzałej grządce hugelkultur, ponieważ mają stały dostęp do wilgoci i składników odżywczych uwalnianych z rozkładającego się drewna. Truskawki z kolei sprawdzają się na takiej grządce przez cały okres jej żywotności.
Na bokach kopca - jeśli budujesz grządkę wolnostojącą - posadź rośliny okrywowe lub zioła. Nasturcja, tymianek czy oregano utrwalają powierzchnię sterty i chronią ją przed erozją. W niższych, bardziej wilgotnych partiach, dobrze rosną sałata i szpinak. Koniecznie wyściółkuj teren wokół grządki - chwasty z otoczenia szybko kolonizują odsłoniętą glebę kopca.
Pamiętaj o regularnym dokładaniu ściółki na wierzch grządki po każdym sezonie. Liście, słoma czy skoszona trawa uzupełniają materię organiczną i chronią glebę przed przesychaniem.
Źródło: deccoria.pl
