Spis treści:
- Wygląd szałwii lekarskiej
- Uprawa szałwii lekarskiej
- Zbiór i przechowywanie szałwii lekarskiej
- Właściwości i zastosowanie szałwii lekarskiej
Wygląd szałwii lekarskiej
Szałwia lekarska to wieloletnia bylina lub półkrzew z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), osiągająca wysokość 30-70 cm, o wyprostowanym, krzaczastym pokroju. Łodygi są czworokątne, u podstawy zdrewniałe, pokryte białawym, filcowatym owłosieniem. Liście są naprzeciwległe, podłużnie jajowate, o długości 3-10 cm, z wierzchu szarozielone, od spodu jaśniejsze i gęsto owłosione, wydzielające po potarciu intensywny, aromatyczny zapach.
Kwiaty szałwii są grzbieciste, o długości 2-3 cm, najczęściej fioletowoniebieskie, zebrane w okółki tworzące luźne, kłosokształtne kwiatostany na szczytach pędów. Kwitnienie przypada na okres od maja do lipca.
Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery jajowate rozłupki o średnicy 2-3 mm, brunatne lub czarne.
Zobacz również:
Uprawa szałwii lekarskiej
Szałwia lekarska preferuje stanowiska słoneczne, ciepłe, osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach przepuszczalnych, żyznych, wapiennych o pH 6,5-7,5. Toleruje okresowe przesuszenie podłoża. Nie znosi gleb podmokłych i kwaśnych.
Sadzenie przeprowadza się wiosną (kwiecień-maj) lub jesienią (wrzesień). Rozstawa między roślinami powinna wynosić 30-40 cm, a między rzędami 50-60 cm. Nasiona wysiewa się wczesną wiosną do inspektu lub bezpośrednio do gruntu na głębokość 0,5-1 cm.
Podlewanie powinno być umiarkowane, głównie w okresach suszy. Zbyt intensywne nawadnianie może prowadzić do gnicia korzeni. Nawożenie organiczne stosuje się jesienią, a mineralne - wiosną.
Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie, spulchnianie gleby i usuwanie przekwitłych kwiatostanów. Po 3-4 latach wskazane jest odmładzanie roślin przez silne przycięcie wczesną wiosną.
Zbiór i przechowywanie szałwii lekarskiej
Surowcem zielarskim są liście i wierzchołki pędów, które zbiera się w pierwszym roku uprawy jednokrotnie, a w kolejnych latach dwu- lub trzykrotnie w sezonie. Pierwszy zbiór szałwii przeprowadza się przed kwitnieniem (maj), a kolejne co 6-8 tygodni. Ostatni zbiór powinien być wykonany nie później niż w połowie września, aby rośliny zdążyły zregenerować się przed zimą.
Zioło suszy się w przewiewnym, zacienionym miejscu w temperaturze 25-35°C lub w suszarni w temperaturze 40°C. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje szarozieloną barwę i intensywny aromat. Suszone ziele przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu, gdzie zachowuje właściwości lecznicze przez około 12-18 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie szałwii lekarskiej
Główne grupy związków występujących w szałwii lekarskiej to:
- olejek eteryczny (tujon, cyneol, borneol) - działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
- związki fenolowe (kwas rozmarynowy, kwas kawowy) - wykazują silne działanie przeciwutleniające;
- triterpeny (kwas ursolowy, oleanolowy) - działają przeciwzapalnie i wspomagają gojenie ran;
- flawonoidy - mają właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne;
- garbniki - działają ściągająco i przeciwzapalnie.
Szałwia lekarska stosowana jest wewnętrznie w postaci naparu przy infekcjach jamy ustnej i gardła, nadmiernej potliwości, dolegliwościach trawiennych oraz problemach hormonalnych u kobiet. Zewnętrznie wykorzystuje się ją do płukania jamy ustnej przy zapaleniu dziąseł, stanach zapalnych gardła oraz nadmiernej potliwości stóp.
Przed rozpoczęciem stosowania szałwii w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem. Długotrwałe przyjmowanie lub stosowanie wysokich dawek może prowadzić do efektów toksycznych ze względu na zawartość tujonu. Nie zaleca się stosowania szałwii podczas ciąży, w okresie laktacji oraz u osób z padaczką.
Źródło: Deccoria.pl
