Spis treści:
- Wygląd czernicy
- Uprawa czernicy
- Zbiór i przechowywanie czernicy
- Właściwości i zastosowanie czernicy
Wygląd czernicy
Czernica to niewielka krzewinka z rodziny wrzosowatych (Ericaceae), osiągająca wysokość 20-50 cm, o wzniesionym, gęsto rozgałęzionym pokroju. System korzeniowy tworzy rozległe kłącza podziemne, z których wyrastają charakterystyczne zielone, kanciaste gałązki. Liście są jajowate, drobno ząbkowane na brzegach, jasnozielone, opadające na zimę.
Kwiaty są drobne (4-6 mm), beczułkowate, zielonkawobiałe do różowawych, zwisające pojedynczo z kątów liści. Owocami są kuliste jagody o średnicy 7-10 mm, dojrzałe ciemnogranatowe do czarnych z sinym nalotem, zawierające intensywnie czerwonofioletowy, słodko-kwaskowy miąższ i liczne drobne nasiona.
Zobacz również:
Uprawa czernicy
Czernica preferuje stanowiska częściowo zacienione, pod okapem drzew iglastych. Wymaga gleb kwaśnych o pH 3,5-5,0, lekkich, przepuszczalnych, bogatych w próchnicę. Najlepiej rośnie na podłożach leśnych, torfiastych lub torfowo-piaszczystych.
Sadzenie przeprowadza się wczesną wiosną lub jesienią. Sadzonki najlepiej pozyskiwać z naturalnych stanowisk, wykopując fragmenty kłączy z kilkoma pędami nadziemnymi. Sadzi się je w rozstawie 30-40 cm, na głębokość 10-15 cm. W warunkach ogrodowych uprawa czernicy jest trudna i często mało wydajna.
Czernica wymaga umiarkowanego, ale regularnego podlewania, szczególnie w okresach suszy. Najlepiej stosować wodę deszczową lub zakwaszoną. Nawożenie powinno być oszczędne, ograniczone do wczesnej wiosny, z użyciem nawozów do roślin kwaśnolubnych.
Rozmnażanie czernicy w warunkach naturalnych odbywa się głównie przez rozrost kłączy. Możliwe jest również pozyskanie i wysiew nasion, proces ten jest jednak długotrwały i niepewny.
Zbiór i przechowywanie czernicy
Owoce czernicy zbiera się ręcznie od lipca do sierpnia, w zależności od regionu i warunków klimatycznych, wybierając tylko w pełni dojrzałe jagody. Liście do celów leczniczych pozyskuje się w maju i czerwcu, przed owocowaniem.
Suszenie owoców przeprowadza się w warunkach naturalnych, w przewiewnym, zacienionym miejscu, lub w suszarni w temperaturze 40-45°C, a liści - 35-40°C. Prawidłowo wysuszone owoce zachowują ciemną barwę i charakterystyczny zapach, natomiast liście pozostają zielone.
Świeże owoce można przechowywać w temperaturze 2-4°C przez 2-3 dni. Dłuższe przechowywanie wymaga mrożenia (w temperaturze -18°C) lub przetworzenia na soki, dżemy, kompoty czy susze. Suszone owoce i liście przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu, gdzie zachowują swoje właściwości do 12 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie czernicy
Główne grupy związków występujących w czernicy to:
- antocyjany (delfinidyny, cyjanidyny, malwidyny) - działają przeciwutleniająco, wzmacniają naczynia krwionośne i poprawiają krążenie w siatkówce oka;
- garbniki - wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe i ściągające;
- kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy) - wspomagają trawienie i stymulują wydzielanie soków trawiennych;
- pektyny - regulują pracę przewodu pokarmowego i obniżają poziom cholesterolu;
- witaminy (C, A, E, z grupy B) - wzmacniają odporność i poprawiają ogólny stan zdrowia.
Owoce czernicy stosuje się tradycyjnie w zaburzeniach przewodu pokarmowego, szczególnie w leczeniu biegunek. Napar z suszonych owoców działa ściągająco i przeciwzapalnie na błony śluzowe jelit. Ekstrakt z owoców czernicy wspomaga leczenie chorób oczu, poprawia mikrokrążenie w siatkówce i ostrość widzenia, szczególnie o zmierzchu.
W kuchni owoce czernicy są wykorzystywane na wiele sposobów - do przygotowania dżemów, konfitur, soków, win, likierów, a także jako dodatek do ciast, deserów i jogurtów. Mają intensywny, słodko-kwaskowy smak i właściwości barwiące.
Przed zastosowaniem czernicy w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe, przeciwcukrzycowe oraz preparaty obniżające ciśnienie krwi, gdyż czernica może wchodzić z nimi w interakcje.
źródło: deccoria.pl
