Spis treści:
- Jak wygląda tatarak zwyczajny?
- Uprawa tataraku zwyczajnego
- Zbiór i przechowywanie tataraku zwyczajnego
- Właściwości i zastosowanie tataraku zwyczajnego
Jak wygląda tatarak zwyczajny?
Tatarak zwyczajny to wieloletnia bylina z rodziny tatarakowatych (Acoraceae), osiągająca wysokość 60-150 cm. Posiada grube, walcowate kłącze pełzające poziomo pod powierzchnią wody, o średnicy do 3 cm, z charakterystyczną czerwonawopurpurową barwą w przekroju i intensywnym, aromatycznym zapachem.
Liście są mieczowate, o długości 60-120 cm i szerokości do 2 cm, jasnozielone z wyraźnym nerwem głównym. Kwiaty są drobne, zielonkawożółte, zebrane w kolbowaty kwiatostan o długości 4-8 cm. Kwitnienie przypada na maj-czerwiec. W Polsce roślina nie zawiązuje owoców.
Uprawa tataraku zwyczajnego
Tatarak preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od silnych wiatrów. Najlepiej rośnie w wilgotnych, próchniczych glebach o odczynie obojętnym do lekko zasadowego (pH 6,5-7,5). Doskonale znosi okresowe zanurzenie w wodzie do głębokości 60 cm, choć zwykle rośnie na głębokości do 20-30 cm.
Rozmnażanie odbywa się wyłącznie wegetatywnie przez podział kłączy, przeprowadzany wiosną lub jesienią. Fragmenty kłączy zawierające 2-3 pąki sadzi się w rozstawie 40-60 cm, na głębokość 5-10 cm w podmokłej glebie lub bezpośrednio w płytkiej wodzie.
Podlewanie jest konieczne tylko w przypadku uprawy poza wodą - podłoże musi być stale wilgotne. Nawożenie ogranicza się do wiosennego zastosowania kompostu w ilości 2-3 kg na mkw.
Zbiór i przechowywanie tataraku zwyczajnego
Surowcem zielarskim są kłącza, zbierane od wiosny do jesieni, najlepiej we wrześniu-październiku z roślin co najmniej 2-letnich. Wykopane kłącza oczyszcza się z ziemi, odcina części nadziemne i korzonki, dokładnie myje i kroi na odcinki długości 15-20 cm.
Suszenie przeprowadza się w przewiewnych, zacienionych pomieszczeniach w temperaturze nieprzekraczającej 35°C lub w suszarniach. Proces trwa 7-10 dni.
Surowiec można przechowywać w szczelnie zamkniętych, ciemnych pojemnikach w suchym i chłodnym miejscu. Zachowuje właściwości lecznicze przez 18-24 miesiące.
Właściwości i zastosowanie tataraku zwyczajnego
Kłącza tataraku zawierają liczne substancje biologicznie czynne odpowiedzialne za właściwości lecznicze. Przed zastosowaniem w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem.
Główne grupy związków występujących w tataraku zwyczajnym to:
- olejek eteryczny (3,5-5,5%) zawierający α- i β-azaron, kariofilen, kalamen, akoron, eugenol, kamfen i pineny - działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i rozkurczowo;
- związki gorzkie (akoryna, akorytyna) - pobudzają wydzielanie soków trawiennych i żółci;
- garbniki - wykazują działanie ściągające i przeciwzapalne;
- śluzy i saponiny - łagodzą podrażnienia błon śluzowych;
- cholina i kwasy organiczne - wspierają procesy metaboliczne;
- sole mineralne i witamina C - wzmacniają odporność organizmu.
Tatarak stosuje się głównie w dolegliwościach układu pokarmowego - pobudza trawienie, zwiększa apetyt, łagodzi wzdęcia i kolki jelitowe. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, przywracając prawidłową perystaltykę. Wykazuje również właściwości moczopędne, uspokajające i przeciwzapalne.
Zewnętrznie napary używa się do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych dziąseł oraz do przemywania skóry głowy przy łupieżu. W kosmetyce wykorzystuje się właściwości wzmacniające włosy i oczyszczające skórę.
Przeciwwskazaniami są ciąża, karmienie piersią oraz nadwrażliwość na składniki surowca. Długotrwałe stosowanie nie jest zalecane ze względu na potencjalne działanie mutagenne β-azaronu. Nie należy łączyć z lekami uspokajającymi ze względu na ryzyko nadmiernej senności.
Źródło: deccoria.pl
