Spis treści:
- Wygląd jarzębu pospolitego
- Uprawa jarzębu pospolitego
- Zbiór i przechowywanie jarzębu pospolitego
- Właściwości i zastosowanie jarzębu pospolitego
Wygląd jarzębu pospolitego
Jarząb pospolity to długowieczne drzewo liściaste z rodziny różowatych, osiągające wysokość 15-20 m, o szerokiej, zaokrąglonej koronie. Pień pokryty jest gładką, szarobrązową korą, która z wiekiem staje się podłużnie spękana. Liście są nieparzystopierzaste, złożone z 9-15 lancetowatych listków o długości 3-7 cm, ostro piłkowanych na brzegach, jesienią przebarwiających się na pomarańczowo-czerwone odcienie.
Kwiaty są drobne, białe, o średnicy 8-15 mm, zebrane w gęste, płaskie baldachogrona o średnicy 10-15 cm. Jarząb kwitnie w maju i czerwcu. Owoce to kuliste, czerwone jagodokształtne owoce pozorne o średnicy 6-9 mm, zebrane w okazałe grona, dojrzewające od sierpnia do października. Utrzymują się na drzewie, nawet po opadnięciu liści.
Uprawa jarzębu pospolitego
Jarząb pospolity jest gatunkiem o dużej tolerancji na warunki siedliskowe. Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza, dzięki czemu sprawdza się w nasadzeniach miejskich. Najlepiej rośnie na glebach średnio żyznych, wilgotnych, przepuszczalnych, o pH od lekko kwaśnego do obojętnego (pH 5,5-7,0).
Sadzenie przeprowadza się wczesną wiosną lub jesienią, w dołki o wymiarach 60 x 60 x 60 cm, zachowując odległość między drzewami minimum 5-7 m. Młode drzewka wymagają umiarkowanego podlewania, szczególnie w okresach suszy. Nawożenie organiczne stosuje się co 2-3 lata.
Pielęgnacja jarzębu obejmuje usuwanie uszkodzonych i krzyżujących się gałęzi, wykonywane wczesną wiosną przed rozpoczęciem wegetacji. Rozmnażanie odbywa się głównie przez jesienny wysiew nasion. Możliwe jest również rozmnażanie przez szczepienie na podkładkach innych gatunków z rodzaju Sorbus.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie jarzębu pospolitego
Owoce jarzębu zbiera się od połowy września do października, gdy są w pełni dojrzałe, intensywnie wybarwione, ale jeszcze jędrne. Zbiór przeprowadź w suche, słoneczne dni, ścinając całe grona owoców.
Zebrane owoce przeznaczone do suszenia najpierw należy oczyścić z szypułek i uszkodzonych egzemplarzy, a następnie rozłożyć cienką warstwą na sitach lub papierze. Suszenie przeprowadza się w przewiewnym, zacienionym miejscu w temperaturze 40-50°C. Prawidłowo wysuszone owoce są lekko pomarszczone, zachowują intensywną barwę i charakterystyczny, cierpki smak.
Suszone owoce jarzębu przechowuje się w szczelnie zamkniętych, szklanych pojemnikach, w suchym i chłodnym miejscu, chroniąc je przed dostępem światła i wilgoci. W takich warunkach zachowują właściwości przez około 12 miesięcy.
Właściwości i zastosowanie jarzębu pospolitego
Owoce jarzębu pospolitego zawierają liczne substancje biologicznie czynne, które nadają im właściwości lecznicze, jednak ich stosowanie powinno być konsultowane z lekarzem.
Główne grupy związków występujących w owocach jarzębu to:
- witamina C (kwas askorbinowy) - wzmacnia odporność, działa przeciwutleniająco;
- karotenoidy (beta-karoten, likopen) - chronią komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi;
- antocyjany i flawony - wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwmiażdżycowe;
- kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy) - regulują procesy trawienne;
- sorbitol i pektyny - działają przeczyszczająco i regulują poziom cholesterolu.
Owoce jarzębu pospolitego tradycyjnie stosowane są w postaci naparów, wywarów, soków lub syropów przy przeziębieniach, stanach zapalnych dróg moczowych oraz jako środek moczopędny i żółciopędny.
Należy pamiętać, że surowe owoce jarzębu zawierają kwas parasorbinowy, który może powodować dolegliwości żołądkowe, dlatego zaleca się ich obróbkę termiczną przed spożyciem. Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów z jarzębu są choroby nerek i wątroby oraz ciąża i karmienie piersią.
Źródło: deccoria.pl
