Spis treści:
- Stonoga murowa w ogrodzie i domu
- Prosionek - żeruje nie tylko w ogrodzie
- Prosionek szorstki w domu
- Stonoga i prosionek szorstki – zwalczanie
- Pułapka na prosionki i stonogi murowe
- Prosionki — preparaty biobójcze
Stonoga murowa i prosionek szorstki to najczęściej spotykani przedstawiciele skorupiaków w Polsce. Szczególnie dobrze znają je właściciele budynków jednorodzinnych z ogrodami – oba gatunki preferują wilgotne środowiska, więc często pojawiają się w przydomowych szklarniach, piwnicach, ciemnych zakątkach. Stonoga i prosionek są do siebie bardzo podobne – w jaki sposób je od siebie rozróżnić?
Stonoga murowa w ogrodzie i domu
Stonoga murowa to skorupiak (nie owad) z rodziny Oniscidae. Potocznie bywa nazywana stonogą cmentarną. Odznacza się niewielkimi rozmiarami. Spłoszone, jajowate ciała dorosłych osobników mają ok. 18 mm długości i 6-10 mm szerokości. Pokryte są chitynowym, ciemnoszarym pancerzem z jasnymi plamkami. Ich znakiem rozpoznawczym są bardzo długie, segmentowane czułki. Dożywają do dwóch lat. Prowadzą nocny tryb życia; większość dnia spędzają w ukryciu. Żywią się resztkami roślin, padliną, materią i składnikami organicznymi zawartymi w materiałach budowlanych: betonie lub cemencie.
Skorupiaki osiedlają się przede wszystkim tam, gdzie mają łatwy dostęp do wody. W warunkach suchych, nasłonecznionych szybko obumierają. Minimalna wymagana wilgotność powietrza potrzebna im do przeżycia wynosi ok. proc.. Z tego względu najczęściej spotkać je można w miejscach zacienionych i wilgotnych: ruinach, szklarniach, piwnicach, mocno zacienionych ogrodach. Kryją się pod kamieniami, korą, agrowłókniną, doniczkami, opadłymi liśćmi, w korze drzew czy butwiejących deskach.
Stonoga murowa w domu
Stonogi murowe czasami przedostają się do wnętrza domów — o ile znajdą w nich odpowiednie warunki. Mnożą się wówczas pod boazerią, drewnianymi podłogami, butwiejącymi panelami, w starych szafach.
Skutki żerowania stonogi murowej
Stonogi murowe mogą wyrządzić wiele szkód, zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz. Podobnie jak ślimaki żerują na roślinach i obgryzają liście. Skorupiak nie przenosi chorób i nie zagraża zdrowiu ludzi, może jednak uszkadzać nasze otoczenie. Niszczą drewniane meble i inne elementy wyposażenia wykonane z tego materiału. Ich naturalnymi wrogami są: pajęczaki, ptaki, jeże i ropuchy.
Prosionek - żeruje nie tylko w ogrodzie
Ze stonogą murową bywa mylony luźno z nią spokrewniony prosionek szorstki z rodziny Porcellionidae. Ciało dorosłego osobnika osiąga do 17 mm; jest widocznie posegmentowane, pokryte guzkowatym oskórkiem, spłaszczone i o okrągłym kształcie. Z niewielkiej głowy odchodzą długie, modularne, jakby „połamane” czułki, na których znajdują się receptory węchowe, umożliwiające mu odnajdywanie pożywienia. Samce są wybarwione na niebiesko lub szaroniebiesko, a u samic widoczne są jasne plamki. Zdarzają się również odmiany brązowe lub ceglasto-pomarańczowe. Prosionki mają aż siedem par odnóży. Małe skorupiaki są szczególnie uciążliwe latem i jesienią, gdy przedostają się do domów. Są wrażliwe na niską wilgotność powietrza — w niesprzyjających warunkach mogą nawet "wyparować" na śmierć.
Prosionek szorstki w domu
Prosionki szorstkie występują przede wszystkim tam, gdzie wilgotność jest podwyższona, np. na skraju lasów i łąk, w ściółkach, wgłębieniach pod kamieniami, butwiejącym drewnie, kopczykach liści. Nie unikają skupisk ludzkich i często przedostają się do domów: głównie chłodnych i wilgotnych piwnic czy pomieszczeń gospodarczych. Często zbierają się w szczelinach w murach. Co ciekawe, są to dość towarzyskie skorupiaki – często występują wraz ze stonogą murową. Dożywają do dwóc, trzech lat.
Prosionek może obgryzać korzenie i łodygi roślin, powodując ich obumieranie. Mogą niszczyć elewację, elementy wyposażenia, mają architekturę w ogrodzie.
Stonoga i prosionek szorstki – zwalczanie
Podstawową metodą zwalczania stonóg murowych jestosuszanie wilgotnych miejsc. Jeśli borykamy się z wilgocią w domu, trzeba działać szybko. W takich warunkach dobrze czują się nie tylko niechciane żyjątka — może rozwinąć się również groźna pleśń.
Warto również zadbać o porządek: niezostawianie w piwnicach zepsutych czy nadgniłych warzyw. Z ogrodu pozbądźmy się butwiejących desek, zbędnych kamieni, kory, agrowłókniny. Regularnie usuwajmy skoszoną trawę lub zalegające liście z trawnika. W domu sprawdzajmy stan drewnianego wyposażenia – stare i zbutwiałe przedmioty w miarę możliwości należy wymieniać na nowe. Osuszenia i wyczyszczenia wymagają również takie elementy jak rynny, pobliskie rynsztoki, szamba, kompostowniki i inne zbiorniki wodne w pobliżu budynku.
Pułapka na prosionki i stonogi murowe
W przypadku gdy borykamy się z niezbyt dużą populacją, skuteczne jest również manualne usuwanie szkodników. W zakątkach domów i ogrodów ułożyć można kawałki tektury falistej, gazety, umieszczone w plastikowym pojemniku warzywa, obierki z warzyw, płatki owsiane lub zwilżone trociny, które są dla nich łakomym kąskiem. To skuteczna pułapka na prosionki i stonogi. Zwabiają one skorupiaki, umożliwiają ich zebranie i wyrzucenie.
Prosionki — preparaty biobójcze
W przypadku masowego występowania skorupiaków usunięcie ich za pomocą pułapek może być bezowocne. Warto sięgnąć wówczas po biobójcze preparaty. Można wezwać także wyspecjalizowaną ekipę, która może przeprowadzić specjalny oprysk lub zamgławianie.
