Spis treści:
- Z jakich gatunków kwiatów jednorocznych i dwuletnich warto zbierać nasiona?
- Jak rozpoznać pełną dojrzałość nasion na roślinie?
- Czyszczenie, suszenie i selekcja nasion kwiatów ogrodowych
- W czym najlepiej przechowywać zebrane nasiona?
Z jakich gatunków kwiatów jednorocznych i dwuletnich warto zbierać nasiona?
W ogrodzie nasiona warto zbierać zarówno z kwiatów jednorocznych, jak i dwuletnich.
Nagietek lekarski, aksamitka, cynia i słonecznik wydają obfite, łatwe do zebrania nasiona. Kwitną długo, więc jedna roślina zwykle wystarcza na obsianie sporego fragmentu rabaty w kolejnym sezonie. Łatwo zbiera się też nasiona nasturcji, groszku pachnącego, chabru i czarnuszki damasceńskiej - dojrzewają w wyraźnie widocznych strąkach lub napęczniałych torebkach, które łatwo zauważyć na tle usychającej rośliny.
Z kolei rośliny dwuletnie, takie jak naparstnica purpurowa, malwa ogrodowa, miesiącznica roczna, goździk brodaty czy niezapominajka leśna, kwitną i wydają nasiona dopiero w drugim roku uprawy, po przejściu przez zimę. Bywają one równie widowiskowe co same kwiaty - u miesiącznicy rocznej dojrzewają w płaskich, przezroczystych torebkach przypominających małe srebrne monety, które świetnie sprawdzają się też w suchych bukietach.
Z każdej z tych roślin nasiona pobieraj wyłącznie z okazów zdrowych, bez plam i oznak chorób grzybowych. Pomiń te z odmian oznaczonych symbolem F1 oraz z roślin, które mogły skrzyżować się w ogrodzie z inną odmianą lub kolorem tego samego gatunku - w obu przypadkach wyrośnie z nich kwiat o przypadkowych cechach. Ryzyko skrzyżowania dotyczy głównie gatunków zapylanych przez owady i można je ograniczyć, sadząc odmiany tego samego gatunku kilka metrów od siebie.
Zobacz również:
Jak rozpoznać pełną dojrzałość nasion na roślinie?
Pełną dojrzałość nasion najłatwiej rozpoznać po zmianie barwy torebek i strąków z zielonej na brązową, szarą lub niemal czarną. Dojrzałe torebki wysychają, robią się cienkie jak papier, a niektóre pękają wzdłuż szwu lub delikatnie się uchylają, odsłaniając nasiona stłoczone w środku. Jeśli nie masz pewności, delikatnie potrząśnij kwiatostanem nad otwartą dłonią - jeśli nasiona odpadają swobodnie, są w pełni gotowe do zbioru.
Poszczególne gatunki dają przy tym różne sygnały. Nasiona słonecznika są gotowe, gdy tył kwiatostanu zmieni barwę z zielonej na żółtobrązową, płatki opadną, a same nasiona stwardnieją i przybiorą ciemny odcień. Dojrzałość nagietka widać po zwiniętych, zakrzywionych jak małe haczyki owocach w kolorach jasnego i ciemnego brązu, które przy lekkim dotknięciu łatwo odpadają od zeschniętego kwiatostanu.
Czyszczenie, suszenie i selekcja nasion kwiatów ogrodowych
Zbiór nasion najlepiej zaplanować na suchy, słoneczny dzień, po południu, gdy na roślinach nie ma już porannej rosy. Torebki naparstnicy pękają wzdłuż szwu i wysypują drobne, przypominające pyłek nasiona, dlatego pod kwiatostanem podłóż wcześniej papierową torbę lub miskę. Podobnie zabezpiecz kwiatostany ostróżki i miesiącznicy - zawiąż u nasady lekką torebkę z gazy lub włókniny, która przechwyci nasiona, zanim spadną na ziemię.
Zebrane torebki i strąki rozgnieć delikatnie w dłoniach albo wytrząśnij nad miską, aby oddzielić nasiona od pustych łusek i resztek kwiatostanu. Większe ziarna łatwo oddzielić od resztek kwiatów, przesypując je przez gęste sitko kuchenne. Pozostałe drobne resztki, takie jak fragmenty płatków, usuń, przesypując materiał z miski do miski na wietrze - lżejsze cząstki odlecą, a cięższe nasiona opadną na dno.
Oczyszczone nasiona rozłóż cienką warstwą na kartce papieru i zostaw w przewiewnym, zacienionym miejscu na 7-14 dni. Unikaj bezpośredniego słońca i grzejnika, bo wysoka temperatura oraz zbyt gwałtowne suszenie mogą je uszkodzić. Podczas suszenia kilkakrotnie wymieszaj nasiona dłonią, aby wilgoć odparowywała równomiernie ze wszystkich stron. Fragmenty, które zaczynają ciemnieć lub pleśnieć, od razu usuń. Nasiona są gotowe do przechowania, gdy pod naciskiem palców pękają, zamiast się zgniatać.
Podczas selekcji odrzuć ziarna pomarszczone, przebarwione, spleśniałe lub uszkodzone przez szkodniki, a do siewu zostaw tylko te pełne, jednolicie zabarwione i twarde w dotyku. Większe nasiona, na przykład groszku pachnącego czy nasturcji, sprawdź też w szklance wody - te, które toną, zwykle mają lepiej wykształcony zarodek, a długo pływające po powierzchni częściej okazują się puste.
Zobacz również:
W czym najlepiej przechowywać zebrane nasiona?
Zebrane nasiona najlepiej przechowywać w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu - to podstawowy warunek zachowania ich zdolności kiełkowania. Dobrze wysuszony materiał przesyp do papierowych kopert lub torebek, które przepuszczają powietrze i chronią przed światłem. Na każdej kopercie zapisz nazwę rośliny, odmianę oraz datę zbioru, bo bez tej informacji łatwo je pomylić.
Do dłuższego przechowania przełóż koperty do szczelnego słoika i dołóż saszetkę żelu krzemionkowego (silikażelu) albo garść niegotowanego ryżu, które pochłoną resztki wilgoci i ograniczą ryzyko pleśni. Gotowy zestaw ustaw w chłodnym i ciemnym miejscu, na przykład w piwnicy, nieogrzewanej spiżarni lub w lodówce - niska i stała temperatura spowalnia starzenie się nasion.
Nawet w najlepszych warunkach nasiona z czasem tracą część zdolności kiełkowania, dlatego najlepiej wysiać je w ciągu roku lub dwóch.
źródło: deccoria.pl
