Spis treści:
- Wygląd macierzanki piaskowej
- Uprawa macierzanki piaskowej
- Zbiór i przechowywanie macierzanki piaskowej
- Właściwości i zastosowanie macierzanki piaskowej
Wygląd macierzanki piaskowej
Macierzanka piaskowa to niska bylina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), o płożącym się pokroju. Tworzy zwarte, rozesłane kobierce o wysokości 5-15 cm. Łodygi są płożące lub podnoszące się, cienkie, rozgałęzione, u podstawy zdrewniałe, pokryte drobnymi, odgiętymi w dół włoskami. Osiągają długość 10-30 cm. Łodygi kwiatowe wznoszą się pionowo na wysokość 5-15 cm ponad podłoże.
Liście macierzanki piaskowej są drobne, o długości 4-8 mm i szerokości 1-3 mm, naprzeciwległe, eliptyczne lub podługowate, z podwiniętymi brzegami. Na powierzchni liści znajdują się liczne gruczoły olejkowe, widoczne jako drobne punkty.
Kwiaty są drobne, długości 4-6 mm, różowe do purpurowych, zebrane w główkowate kwiatostany na szczytach pędów, o typowej dla jasnotowatych budowie z dwuwargowym kielichem i koroną. Kwitnienie przypada na okres od czerwca do września, a owocem są czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery jajowate, gładkie orzeszki o długości około 0,5 mm.
Zobacz również:
Uprawa macierzanki piaskowej
Macierzanka piaskowa preferuje stanowiska słoneczne, ciepłe i osłonięte od wiatru. Jest rośliną mało wymagającą, dobrze znoszącą suszę. Najlepiej rośnie na glebach przepuszczalnych, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych, o odczynie od lekko kwaśnego do zasadowego (pH 5,5-8,0), ubogich w składniki pokarmowe.
Siew nasion wykonuje się wiosną (kwiecień-maj) lub jesienią (wrzesień). Nasiona są bardzo drobne i wymagają tylko lekkiego przykrycia ziemią (0,5-1 cm) lub pozostawienia na powierzchni. Sadzonki lub gotowe rośliny sadzi się w rozstawie 20-30 cm.
Podlewanie jest konieczne tylko w okresie długotrwałej suszy, zwłaszcza u młodych roślin. Nawożenie powinno być umiarkowane - nadmiar azotu powoduje zmniejszenie zawartości olejków eterycznych.
Pielęgnacja polega na usuwaniu chwastów i przycinaniu rozrośniętych płatów po kwitnieniu, co stymuluje zagęszczenie roślin. Macierzankę rozmnaża się przez podział starszych kęp (wczesna wiosna lub wczesna jesień), sadzonki pędowe (czerwiec-lipiec) lub wysiew nasion.
Zbiór i przechowywanie macierzanki piaskowej
Ziele macierzanki zbiera się w okresie kwitnienia (czerwiec-sierpień), w pogodne, suche dni, po całkowitym obeschnięciu rosy. Należy ścinać całe ulistnione pędy z kwiatami na wysokości 3-5 cm nad ziemią.
Suszenie wymaga miejsca zacienionego, przewiewnego, o temperaturze 25-35°C, gdzie ziele rozkłada się cienką warstwą lub wiąże w pęczki i zawiesza. W suszarce należy utrzymywać temperaturę nieprzekraczającą 35°C. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje naturalną barwę i intensywny aromat.
Wysuszone ziele należy przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach, z dala od światła i wilgoci. W takich warunkach olejki eteryczne zachowują aktywność przez 3-6 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie macierzanki piaskowej
Główne grupy związków występujących w macierzance piaskowej to:
- olejki eteryczne (0,5-2,5%), w których dominują tymol i karwakrol - działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i wykrztuśnie;
- flawonoidy - wykazują działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne;
- garbniki - działają ściągająco i przeciwzapalnie;
- gorycze - pobudzają trawienie i wydzielanie soków żołądkowych.
Ziele macierzanki stosuje się głównie w schorzeniach górnych dróg oddechowych jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy w postaci naparu. Działa także rozkurczowo na mięśnie gładkie oskrzeli i przewodu pokarmowego, łagodząc skurcze i wzdęcia. Wykazuje działanie dezynfekujące i antyseptyczne przy stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.
Macierzanka znajduje zastosowanie również w schorzeniach układu moczowego jako środek moczopędny i przeciwzapalny. Zewnętrznie stosuje się ją w formie kąpieli i okładów przy schorzeniach skórnych i reumatycznych. Olejek z macierzanki piaskowej wykorzystywany jest w aromaterapii, gdzie działa odprężająco i antyseptycznie.
Przed rozpoczęciem stosowania macierzanki w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem, szczególnie w przypadku osób z chorobami tarczycy, problemami z krzepliwością krwi lub kobiet w ciąży.
źródło: deccoria.pl
