Spis treści:
- Jak wygląda kopytnik pospolity?
- Uprawa kopytnika pospolitego
- Zbiór i przechowywanie kopytnika pospolitego
- Właściwości i zastosowanie kopytnika pospolitego
Jak wygląda kopytnik pospolity?
Kopytnik pospolity to wieloletnia bylina z rodziny kokornakowatych, osiągająca wysokość 10-15 cm. Łodygi są krótkie, pokładające się, długości 5-15 cm, owłosione i często z purpurowym zabarwieniem.
Liście wyrastają bezpośrednio z kłącza, osadzone na długich ogonkach o długości 5-10 cm. Blaszki liściowe mają charakterystyczny nerkowaty kształt przypominający ślad kopyta; osiągają 4-12 cm szerokości. Młode liście są jasnozielone, ale z wiekiem ciemnieją i stają się skórzaste, błyszczące, z wyraźnym białawym unerwieniem.
Kwiaty są drobne, osadzone pojedynczo tuż przy ziemi, często ukryte pod liśćmi. Okwiat jest dzwonkowaty, trójdzielny, z zewnątrz zielonobrunatny, wewnątrz ciemnopurpurowy. Owocem jest sześciokomorowa torebka zawierająca 2-3 nasiona.
Uprawa kopytnika pospolitego
Kopytnik wymaga stanowisk cienistych lub półcienistych, osłoniętych od wiatru. Preferuje gleby żyzne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, o odczynie obojętnym do lekko zasadowego (pH 6,5-7,5), bogate w węglan wapnia.
Rozmnażanie przeprowadza się przez podział kłączy wczesną wiosną lub jesienią albo przez wysiew nasion. Podział kłączy jest skuteczniejszą metodą - fragmenty powinny mieć długość minimum 5 cm i zawierać przynajmniej jeden pąk. Nasiona wysiewa się jesienią lub wiosną po stratyfikacji na głębokość 0,5 cm, zachowując odstępy 15-20 cm między roślinami.
Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w okresach suszy. Nawożenie nie jest konieczne. Pielęgnacja ogranicza się do usuwania chwastów. Kopytnik jest w pełni mrozoodporny i nie wymaga zabezpieczenia na zimę.
Zbiór i przechowywanie kopytnika pospolitego
Ziele z korzeniami zbiera się jesienią, ścinając całe rośliny. Suszenie przeprowadza się w temperaturze do 35°C w zacienionym, przewiewnym miejscu przez 7-10 dni. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje szarozieloną barwę i charakterystyczny aromatyczny zapach.
Właściwości i zastosowanie kopytnika pospolitego
Kopytnik zawiera liczne substancje biologicznie czynne, z których najważniejsze mają działanie wykrztuśne, lecz również toksyczne.
Główne grupy związków występujących w kopytniku pospolitym to:
- olejek eteryczny (1-1,5%) - zawiera azaron, aldehyd azarylowy, metyloeugenol, pinen i borneol, działa bakteriostatycznie i spazmolitycznie;
- flawonoidy (kwercetyna, kwercytryna) - wykazują działanie przeciwutleniające;
- garbniki - mają właściwości przeciwzapalne i ściągające;
- alkaloidy (azaryna) - działają na ośrodkowy układ nerwowy;
- związki mineralne (sole potasu, krzemionki) - wspierają procesy metaboliczne.
W medycynie ludowej kopytnik stosowano jako środek wykrztuśny przy nieżytach oskrzeli oraz jako środek wymiotny i moczopędny. Azaron zawarty w roślinie działa uspokajająco, przeciwgorączkowo i rozkurczowo. Współcześnie preparaty z kopytnika (np. Azarina) stosuje się sporadycznie jako środki wykrztuśne w małych dawkach.
Przedawkowanie kopytnika jest bardzo niebezpieczne i objawia się nudnościami, wymiotami, biegunką, podrażnieniem przewodu pokarmowego i nerek, a także majaczeniem i drgawkami. Roślina jest przeciwwskazana dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Stosowanie preparatów z kopytnika w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem.
W ogrodnictwie kopytnik wykorzystuje się jako zimozieloną roślinę okrywową do zacienionych miejsc, gdzie tworzy efektowne, błyszczące dywany.
Źródło: deccoria.pl
