Symbolika drzewka i wieńca bożonarodzeniowego

Data publikacji: 2017-12-23 07:00:00

Przed nami, już za kilka dni święta Bożego Narodzenia, okres szczególny, kojarzony głównie z wyjątkowym klimatem spotkań z najbliższymi. Wyjątkowe tło dla tego czasu, tworzą barwne świąteczne dekoracje i światełka oraz aromat wigilijnych potraw, oraz zapach choinki.

Symbolika drzewka i wieńca bożonarodzeniowego

Boże Narodzenie jest świętem liturgicznym, obchodzonym dopiero od VI w.n.e, które przez setki lat ewoluowało, by osiągnąć dzisiejszy, wyjątkowy charakter. Wiele jego symboli i obyczajów z nim związanych zostało zaczerpniętych z wierzeń pogańskich. Dawniej na ten czas w domach ustawiano m.in. snopy zboża, pod stół kładziono siano, na drzwiach wieszano gałązkę drzewa iglastego, a pod sufitem wieszano tzw. podłaźnik, zwany bożym drzewkiem, czyli ścięty czubek, bądź gałąź drzewa iglastego, ozdobiony specjalnie wybieranymi malutkimi jabłuszkami, wstążkami, ozdobami z papieru lub upieczonymi ciastkami. Inną tradycją wśród rodzin obchodzących święta Bożego Narodzenia był zwyczaj strojenia wieńca adwentowego, który nadal stanowi symbol oczekiwania na cud narodzin Jezusa. Wieńce adwentowe zwiastowały przygotowywanie się do świąt, a ich wykonywanie było czasem spędzanym wspólnie z rodziną i przyjaciółmi.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Tradycja ich robienia pochodzi z XIX wieku i przywędrowała do nas z Niemiec. Pierwszymi wieńcami dekorował prowadzony przez siebie przytułek ewangelicki pastor Johann Hinrich Wichern. Wykonywano je na początku adwentu, stawiano w domu na stole, przy którym spożywano posiłki i odmawiano wspólnie modlitwy. Na wieńcu umieszczano cztery świece, by w każdą niedzielę Adwentu po Mszy Świętej zapalać jedną z nich, tak aby w ostatnich dniach w oczekiwaniu na Boże Narodzenie płonęły już wszystkie. Z biegiem czasu czerpiąc z tradycji skandynawskiej, zaczęto przygotowane wieńce wieszać na drzwiach domów, co ma oznaczać zaproszenie do środka.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Kolory i elementy dekoracyjne dawniej wykorzystywane przy wieńcach adwentowych miały określoną symbolikę. Dominujące wśród dekoracji kolory mają swoje znaczenie: czerwony to siła i energia życiowa, żółty światło i oczekiwanie, zielony budzące się życie, a biel czystość i spokój. Kształt wieńca, czyli krąg symbolizuje wieczność Boga, który nie ma początku ani końca. W tradycyjnie wykonanym wieńcu adwentowym podstawę kształtu stanowiły, związane w koło pędy buczyny, na których opierano gałęzie drzew iglastych lub liściastych.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Do jego zrobienia wykorzystywano głównie świerk, jodłę, cis jako symbol nieśmiertelności oraz ostrokrzew, którego kłujące gałęzie miały nawiązywać do korony cierniowej. Obecnie za podstawę wieńca służy gąbka florystyczna, a do wykonania można zastosować również gałęzie innych gatunków np. świerka srebrzystego, jałowca, sosny, cydru, tui czy lauru, bądź można przygotować go z bezlistnych pędów np. wierzby. Tradycyjny wieniec adwentowy, ozdobiony był czterema białymi lub trzema fioletowymi i jedną czerwoną (kolory szat liturgicznych adwentu), gładkimi, prostymi lub skręcanymi świecami symbolizującymi ciepło, światło i zależne od nich życie. Zielony korpus ozdabiany bywa również: kolorowymi kokardami i wstążkami, owocami dzikiej róży, makówkami, jemiołą, czarnuszką oraz rajskimi jabłuszkami. Wykorzystywane są także porcelanowe, metalowe lub drewniane figurki np. aniołków, pierniczki, zasuszone plastry cytrusów, laski cynamonu, srebrne lamety oraz szyszki i orzechy pomalowane na złoty lub srebrny kolor.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Obecnie samo Boże Narodzenie nierozerwalnie związane jest z tradycją bogatego przystrajania domów, mieszkań, ulic, witryn sklepowych oraz zakładów pracy, a najpopularniejszą i zarazem honorową ozdobę stanowi świąteczna choinka. To ona tworzy idealne tło i nadaje blasku Bożemu Narodzeniu, podkreślając wyjątkowość tego czasu. Zwyczaj jej zdobienia sięga XVI wieku. Narodził się on w niemieckiej Alzacji i bardzo szybko rozpowszechnił się w innych krajach. Obecnie dekorowanie drzewka bożonarodzeniowego stanowi obowiązkowy punkt przedświątecznych przygotowań, na który czekamy co roku z niecierpliwością. Dawniej nie wieszano jednak na choince niczego przypadkowo i tylko dla dekoracji — każda z ozdób miała swoją symbolikę:

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

- słodycze: kruche ciasteczka, cukierki w kształcie długich sopli i pierniczki symbolizowały radość z narodzin Bożej Dzieciny. Pierniczki wieszano, by zapewnić miłość, dobrobyt i przychylność sił nadprzyrodzonych oraz długie i zdrowe życie domowników.-łańcuch: klejony przez łączenie kółeczek z kolorowych papierków, bibuły lub słomy musiał być na tyle długi, by dokładnie oplatać choinkę od szczytu do dołu, co według wierzeń scalało rodzinę, pomagając utrzymać jedność i nierozerwalność więzów domowników i krewnych.
- dzwoneczki: wieszając je na choince, wierzono, że rodzina będzie dostawać dużo pomyślnych i radosnych wieści, a według tradycji chrześcijańskiej zwiastowały radość z pokonanego zła. Wykonywane były z tektury i oklejane złotym bądź srebrnym papierem.
- anioł: opiekun domu i ludzi, miał chronić dom i jego mieszkańców przed złymi mocami. Aniołki wieszane na choince opiekowały się domem, ich głowy robione były z wydmuszek jaj lub z papieru i doklejano im bibułkowe sukienki i skrzydła.
- jabłka: symbolizowały biblijny owoc prosto z raju, którym wąż kusił Adama i Ewę. Wieszano te małe i średniej wielkości, koniecznie czerwone i twarde, co miało zapewnić domownikom zdrowie i urodę.
- światełka i lampki: miały przypominać o przyjściu na świat Chrystusa, symbolizowały światła dla błądzących pogan, miały chronić przed złem, ciemnością i odwracać ludzką nieżyczliwość.
- gwiazda: umieszczana na czubku choinki na pamiątkę gwiazdy, która wskazywała drogę Trzem Królom lub według jeszcze innych wierzeń prowadziła Mędrców, którzy chcieli się pokłonić Dzieciątku. W tradycji ludowej gwiazda miała pomagać w powrotach do domu z dalekich stron tym, którzy z nich wyjechali.
- orzechy włoskie- miały zapewnić dobrobyt, siłę oraz mądrość. Wieszano je, wbijając w każdy cienki drucik i zawijając w sreberka, kolorowe papierki lub wkładano do koszyczków z pudełek po zapałkach.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

  

Obecnie bogato udekorowane choinki, toną w potoku barw i rozmaitych plastikowych ozdób. Przy jej ubieraniu warto jednak skorzystać z najprostszych tradycyjnych rozwiązań takich jak pierniki, ozdoby z papieru, drewna, masy solnej, włóczki, słomy czy owoców. Nowoczesny akcent nawiązujący do jabłek jako podstawowej ozdoby drzewek bożonarodzeniowych, mogą stanowić ręcznie zdobione, piękne szklane bombki. Warto pamiętać, iż czerwień, zieleń i żółty to barwy Bożego Narodzenia symbolizujące krew Chrystusa, nadzieję oraz życie i dlatego przodują w kolorystyce ozdób świątecznych.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Nie tylko jednak dekoracje mają swoją symbolikę i znaczenie, w wielu kulturach bowiem drzewo, zwłaszcza iglaste jest symbolem życia i odradzania się, trwania oraz płodności. W Polsce najbardziej popularnym drzewkiem świątecznym jest świerk pospolity (Picea bies) oraz niegubiąca igieł jodła pospolita (Abies alba). Nieco mniej rozpowszechniona, ze względu na rzadkie igły, jest sosna pospolita (Pinus sylvestris). W sprzedaży coraz częściej możemy spotkać również inne gatunki, takie jak świerk kłujący (Picea punges), świerk serbski (Picea omorica) oraz jodła szlachetna (Abies procera) lub kaukaska (Abies nordmaniana).

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

To od naszych upodobań zależy wybór najbardziej odpowiedniego dla nas drzewka i wieńca świątecznego oraz tego, jak je udekorujemy. Zastanówmy się, czy w tym wyjątkowym i klimatycznym czasie, zależy nam, by być trendy czy jednak odnajdziemy coś niepowtarzalnego i niezwykłego w pięknym, swojskim wieńcu adwentowym oraz drzewku świątecznym, które ozdobione jak za dawnych lat, według wskazówek naszych pradziadów, zgodnie z tradycją i symboliką, będzie nadawać niebanalny i niepowtarzalny świąteczny klimat.

mgr inż arch. kraj. Anna Waligóra Jędrzejowska
Autorska pracownia projektowa ekoartprojekt

Zdjęcie główne: 123RF/PICSELL

Przeczytaj inne porady naszego eksperta:

Małe ogrody

Jak chronić rośliny w ogrodach przed upałami

Maj w ogrodzie

Rośliny miododajne, które przyciągną pszczoły w ogrodzie

Mała architektura z wierzby. Jak samemu wykonać altankę ogrodową?

Pielęgnacja ogrodu na wiosnę - jak krok po kroku przygotować ogród na nowy sezon 

Jak pielęgnować meble ogrodowe, tarasy, trejaże

Pielęgnacja ogrodu na wiosnę - jak krok po kroku przygotować ogród na nowy sezon 

Kwitnące rośliny na żywopłoty

Kalendarz cięcia drzew i krzewów ozdobnych

Zieleń w galeriach handlowych i biurowcach

Jak dbać o skrzydłokwiat

Dekoracje świąteczne z roślin w stylu zrób to sam

Zimowe krajoobrazy, które odbierają mowę »


Suma punktów: 5

Dodaj komentarz

Wasze komentarze (1)
waszka87

Autor: waszka87
Data: 2017-12-23 23:10:48
Piękne dekoracje i ciekawy artykuł.