Spis treści:
- Czym jest zmęczenie gleby i jakie są jego główne objawy?
- Jakie rośliny są najbardziej wrażliwe na zmęczenie gleby?
- Czym zasilić zmęczone podłoże?
Czym jest zmęczenie gleby i jakie są jego główne objawy?
Zmęczenie gleby pojawia się wtedy, gdy na danym stanowisku przez wiele lat uprawiane są te same rośliny o dużych wymaganiach pokarmowych. Problem dotyczy przede wszystkim gatunków z rodziny różowatych, ale może występować także u wielu innych roślin. Często obejmuje również drzewa i krzewy owocowe, takie jak jabłonie, maliny, grusze, pigwy, wiśnie i śliwy.
W takiej sytuacji wzrost młodych roślin jest wyraźnie spowolniony. Ich pędy wytwarzają także niewielką liczbę kwiatów i owoców. Zjawisko wpływa na korzenie, które nie rozwijają się prawidłowo. Pozostają krótkie i nienaturalnie się rozgałęziają. Takie objawy bywają trudne do rozpoznania, ponieważ mogą mieć różne przyczyny, a mechanizmy prowadzące do zmęczenia gleby wciąż nie zostały dokładnie poznane.
Jedną z możliwych przyczyn są wydzieliny korzeniowe niektórych roślin, które sprzyjają rozwojowi szkodliwych bakterii, grzybów i nicieni w podłożu. W 2018 roku badano zależności między roślinami a glebą oraz mechanizmy prowadzące do pogorszenia wzrostu upraw. Wyniki wykazały, że wielokrotna uprawa tej samej rośliny powoduje tzw. ujemne sprzężenie roślina-gleba.
Zobacz również:
W podłożu zaczynają rozwijać się niepożądane organizmy związane z danym gatunkiem, m.in. patogeny korzeniowe, szkodliwe nicienie oraz grzyby chorobotwórcze. Jednocześnie spada liczba pożytecznych mikroorganizmów, które na co dzień wspierają wzrost roślin. Zjawisko zmęczenia gleby jest jednym z najważniejszych powodów stosowania płodozmianu w ogrodzie.
Jakie rośliny są najbardziej wrażliwe na zmęczenie gleby?
Zmęczenie gleby stanowi największe zagrożenie dla upraw róż oraz drzew owocowych, ponieważ rzadko przesadza się je w inne miejsce w ogrodzie. Posadzenie młodych róż w miejscu starych krzewów często sprawia, że rośliny słabo się przyjmują, wolno rosną i gorzej kwitną. Problem może wystąpić nawet wtedy, gdy wcześniej róże rosły na rabacie tylko przez krótki czas.
Jabłonie również są narażone na zmęczenie gleby, które może prowadzić do tzw. choroby replantacyjnej jabłoni. Młode drzewka posadzone w miejscu starego okazu nie rozwijają się prawidłowo, mają słabszy system korzeniowy i później wchodzą w okres owocowania. W glebie zachodzą wtedy niekorzystne zmiany mikrobiologiczne wpływające na kondycję uprawy.
Truskawki są bardzo wrażliwe na wieloletnią uprawę w tym samym miejscu. Po kilku sezonach w podłożu wyraźnie wzrasta liczba patogenów wywołujących groźne choroby, np. czarną zgniliznę korzeni. Rośliny stają się wtedy bardziej podatne na zamieranie. Liście truskawek żółkną, owoce stają się mniejsze, a z czasem niektóre części roślin zaczynają zamierać.
Na zmęczenie gleby trzeba szczególnie uważać także podczas uprawy grusz, wiśni, czereśni, śliw, brzoskwiń, pigw i malin. Problem może pojawić się również w przypadku warzyw, takich jak ogórki, pomidory, ziemniaki, cebula i czosnek. Jeśli przez wiele lat rosną na tej samej grządce, wzrasta ryzyko chorób grzybowych rozwijających się w glebie.
Czym zasilić zmęczone podłoże?
Na plantacjach stosuje się specjalistyczne metody dezynfekcji oraz zabiegi agrotechniczne, które skutecznie ograniczają liczbę chorobotwórczych patogenów. Rozwiązania te sprawdzają się na dużą skalę, ale w przydomowych ogródkach zwykle nie są potrzebne. W amatorskiej uprawie najważniejsze jest przestrzeganie zasad płodozmianu. W przypadku niektórych gatunków np. truskawek przerwa przed ponownym posadzeniem ich w tym samym miejscu powinna wynosić nawet kilka lat.
Dobrą praktyką jest także uprawa współrzędna, czyli sadzenie obok siebie gatunków, które korzystnie na siebie oddziałują, np. pomagają sobie w ograniczaniu szkodników lub poprawie wzrostu. Mogą one wzajemnie odstraszać szkodniki oraz wydzielać substancje stymulujące wzrost sąsiednich roślin.
Jeśli zmęczenie gleby pojawiło się już w ogrodzie, najważniejsze jest przeniesienie uprawy w inne miejsce i wzbogacenie podłoża. Świetnie sprawdzą się tzw. nawozy zielone, czyli rośliny wysiewane specjalnie w celu przekopania z glebą, takie jak nagietki i gorczyca żółta. Nie tylko wzbogacą glebę w cenną próchnicę, ale także ograniczą rozwój nicieni. Przed wysiewem nawozów zielonych warto rozsypać na grządce wapno algowe lub dobrze rozłożony kompost, by uzupełnić ewentualne niedobory składników odżywczych.
Pamiętaj, aby nigdy nie mieszać zmęczonej gleby ze świeżym podłożem, ponieważ mogłoby to rozprzestrzenić patogeny na kolejne grządki. W skrajnych przypadkach, które rzadko zdarzają się w amatorskich uprawach, konieczna może być całkowita wymiana podłoża.
Źródło: deccoria.pl
