Spis treści:
- Jak wygląda melisa lekarska?
- Uprawa melisy lekarskiej
- Zbiór i przechowywanie melisy lekarskiej
- Właściwości i zastosowanie melisy lekarskiej
Jak wygląda melisa lekarska?
Melisa lekarska to wieloletnia bylina osiągająca wysokość 30-80 cm, o kępiastym pokroju. Łodygi są czterokanciaste, rozgałęziające się, pokryte drobnymi włoskami. Liście wyrastają naprzeciwlegle, mają kształt jajowaty, długość 3-7 cm i karbowane brzegi. Po roztarciu wydzielają intensywny, cytrynowy aromat.
Kwiaty są drobne (8-15 mm), białe do bladożółtych, zebrane w luźne okółki w kątach liści. Korona jest dwuwargowa. Kwitnienie trwa od czerwca do sierpnia. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery niełupki o długości około 1,5 mm.
Uprawa melisy lekarskiej
Melisa preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od silnych wiatrów. Najlepiej rozwija się na glebach żyznych, próchniczych, przepuszczalnych, o odczynie lekko kwaśnym do neutralnego (pH 6,0-7,5). Toleruje różne typy gleb, ale unika podłoży zbyt suchych lub stale podmokłych.
Rozmnażanie można prowadzić przez wysiew nasion, podział kęp lub sadzonki. Nasiona wysiewa się wiosną (kwiecień-maj) bezpośrednio do gruntu na głębokość 0,5-1 cm, w rzędach oddalonych o 30-40 cm. Rośliny przerzedza się, zachowując odstępy 25-30 cm między nimi. Podział kęp wykonuje się wczesną wiosną lub jesienią, dzieląc starsze okazy na fragmenty z 3-4 pędami i częścią systemu korzeniowego.
Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w okresach suszy, ale umiarkowane - melisa nie toleruje stagnacji wody. Nawożenie przeprowadza się wiosną, stosując kompost w ilości 3-4 kg na mkw lub nawozy wieloskładnikowe w dawce 40-50 g na mkw. Pielęgnacja obejmuje usuwanie chwastów, spulchnianie gleby oraz regularne przycinanie przekwitłych pędów kwiatostanowych, co stymuluje wzrost nowych liści.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie melisy lekarskiej
Surowcem zielarskim są liście i ziele zbierane w okresie kwitnienia, gdy zawartość olejków eterycznych osiąga najwyższy poziom. Zbiór przeprowadza się w słoneczne dni rano, po obeschnięciu rosy. Ścina się młode pędy na wysokości 10-15 cm nad ziemią, unikając starych, zdrewniałych części.
Suszenie powinno być krótkie, w przewiewnym, zacienionym miejscu o temperaturze nieprzekraczającej 35°C. Pędy można wiązać w luźne pęczki i wieszać lub rozkładać cienką warstwą na siatach. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje zieloną barwę i charakterystyczny cytrynowy aromat. Proces trwa 5-8 dni.
Suszone ziele przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, najlepiej szklanych lub ceramicznych, w suchym i ciemnym miejscu. W odpowiednich warunkach zachowuje właściwości aromatyczne i lecznicze przez 12-18 miesięcy.
Właściwości i zastosowanie melisy lekarskiej
Melisa lekarska zawiera liczne związki biologicznie czynne odpowiedzialne za jej wszechstronne działanie terapeutyczne.
Główne grupy związków występujących w melisie lekarskiej to:
- olejek eteryczny (0,1-0,3%, głównie cytral, cytronenal, geraniol) - działa uspokajająco, rozkurczowo i łagodnie przeciwbakteryjnie;
- kwasy fenolowe (rozmarynowy, kawowy) - wykazują działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne;
- flawonoidy (luteolina, kwercetyna) - działają ochronnie na naczynia krwionośne;
- garbniki (3-5%) - mają właściwości ściągające i przeciwzapalne;
- glikozydy irydoidowe - wspierają działanie uspokajające;
- triterpeny - wspierają działanie przeciwzapalne.
Melisa znajduje szerokie zastosowanie w łagodzeniu stanów napięcia nerwowego, bezsenności i lęku. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, łagodząc wzdęcia i skurcze żołądka. Preparaty z melisy stosuje się głównie w postaci naparu.
Przed stosowaniem melisy w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem. Osoby przyjmujące leki uspokajające lub nasenne powinny zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość wzmocnienia ich działania.
Źródło: deccoria.pl
