Spis treści:
- Wygląd szanty zwyczajnej
- Uprawa szanty zwyczajnej
- Zbiór i przechowywanie szanty zwyczajnej
- Właściwości i zastosowanie szanty zwyczajnej
Wygląd szanty zwyczajnej
Szanta zwyczajna to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), osiągająca wysokość 30-60 cm. Tworzy kępiasty pokrój z licznymi pędami wyrastającymi z krótkiego kłącza. System korzeniowy jest palowy, sięga do 50 cm w głąb gleby. Łodygi są czworokątne, pokryte gęstym, białawym, filcowatym owłosieniem.
Liście są naprzeciwległe, ogonkowe, o długości 2-5 cm, kształtu jajowatego, z karbowanym brzegiem. Górna powierzchnia liści jest szarozielona, dolna - gęsto owłosiona, co nadaje jej srebrzysty połysk.
Kwiaty szanty zwyczajnej są drobne (5-8 mm), białe, zebrane w gęste okółki, tworzące przerywany kwiatostan. Kielich jest rurkowaty, z 10 ząbkami. Kwitnienie przypada na okres od czerwca do września. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery drobne, brązowe rozłupki.
Uprawa szanty zwyczajnej
Szanta preferuje stanowiska słoneczne, osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach przepuszczalnych, piaszczysto-gliniastych o odczynie obojętnym do lekko zasadowego (pH 6,5-8,0).
Siew nasion przeprowadza się wiosną (kwiecień-maj) bezpośrednio do gruntu, na głębokość około 0,5 cm, w rzędach oddalonych o 40-50 cm, z rozstawą roślin co 30-40 cm. Rośliny można również rozmnażać przez podział kęp wczesną wiosną.
Podlewanie powinno być umiarkowane - roślina jest odporna na suszę. Nawożenie również ograniczone - wystarczy jednokrotne nawożenie kompostem wczesną wiosną. Pielęgnacja obejmuje głównie usuwanie chwastów oraz przycinanie przekwitłych pędów. Szanta jest odporna na mróz.
Zbiór i przechowywanie szanty zwyczajnej
Zbiór ziela przeprowadza się w okresie kwitnienia (czerwiec-lipiec). Ścina się górne części pędów (15-20 cm) w słoneczny dzień, po obeschnięciu rosy.
Suszenie powinno przebiegać w miejscu zacienionym, przewiewnym, o temperaturze 20-25°C. Prawidłowo wysuszone ziele zachowuje szarozieloną barwę i charakterystyczny zapach. Przechowuje się je w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w miejscu suchym i ciemnym.
Właściwości i zastosowanie szanty zwyczajnej
Główne grupy związków występujących w szancie zwyczajnej to:
- diterpeny gorzkie (marrubina, marrubiol) - działające wykrztuśnie, przeciwkaszlowe i żółciopędne;
- olejek eteryczny - o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym;
- flawonoidy - wykazujące działanie przeciwutleniające;
- garbniki - działające ściągająco na błony śluzowe.
Szanta znajduje zastosowanie głównie w leczeniu schorzeń dróg oddechowych. Działa wykrztuśnie, rozrzedzając wydzielinę oskrzelową. Wspomaga także pracę układu trawiennego - pobudza wydzielanie żółci i łagodzi dolegliwości związane z niestrawnością.
Najczęściej stosuje się ją w formie naparu (1-2 łyżeczki suszonego ziela na szklankę wrzątku, zaparzać 10-15 minut), który pije się 2-3 razy dziennie.
Szanta nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży i osoby z chorobami wątroby. Stosowanie preparatów z szanty w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem.
Oprócz zastosowań medycznych szanta wykorzystywana jest również jako przyprawa do potraw oraz składnik likierów ziołowych. Jest także rośliną miododajną i dekoracyjną.
Źródło: Deccoria.pl
