Spis treści:
- Nierozerwalne pary warzyw, które dają lepszy smak i większe zbiory
- Pary ziół i warzyw, które warto wprowadzić na grządkę
- Inne zalety dobrego sąsiedztwa warzyw
- Planowanie płodozmianu na małej grządce - jak uniknąć zmęczenia gleby?
Nierozerwalne pary warzyw, które dają lepszy smak i większe zbiory
Najstarszy udokumentowany duet w polskich ogrodach tworzą marchew i cebula. Korzenie marchwi atakuje połyśnica marchwianka, której larwy drążą w nich korytarze - zapach cebuli odstrasza tego szkodnika. Cebulę z kolei niszczy śmietka cebulanka, a aromat liści marchwi zniechęca ją do składania jaj. Obie rośliny nie konkurują o wodę ani składniki pokarmowe, bo sięgają korzeniami do różnych warstw gleby.
Klasyczna para uprawna łączy też pomidora z bazylią. Olejki eteryczne bazylii odstraszają mszyce, mączlika szklarniowego i przędziorki, a jej drobne kwiaty przyciągają pszczoły, które zapylają pomidory. Trzecim sprawdzonym układem są "trzy siostry" - kukurydza, fasola tyczna i dynia. Kukurydza tworzy żywą podporę dla pnącej fasoli, fasola przez bakterie brodawkowe wzbogaca glebę w azot, a dynia swoimi liśćmi ocienia powierzchnię i ogranicza parowanie wody oraz wzrost chwastów.
Zobacz również:
Pary ziół i warzyw, które warto wprowadzić na grządkę
Czosnek w rzędach truskawek ogranicza szarą pleśń. Związki siarki w jego wydzielinach korzeniowych hamują kiełkowanie zarodników grzyba. Ząbki sadź pojedynczo między sadzonkami truskawek - kończą wegetację przed dojrzewaniem owoców, więc nie konkurują z truskawkami o miejsce ani o składniki pokarmowe.
Pora ochronisz przed miniarką porówką, sadząc go naprzemiennie z marchwią. Zapach liści marchwi zniechęca samice miniarki do składania jaj na liściach pora - to ten sam mechanizm, co w parze marchew-cebula.
Do kapusty i brokułów dobierz tymianek lub miętę pieprzową. Ich zapach dezorientuje bielinka kapustnika, który składa jaja na liściach kapusty, oraz pchełki ziemne żerujące na młodych siewkach. Miętę sadź w pojemniku wkopanym w ziemię, bo w gruncie szybko opanuje całą grządkę.
Fasola karłowa między rzędami kapusty wiąże azot atmosferyczny przez bakterie brodawkowe. Część azotu trafia do gleby już w trakcie wzrostu przez wydzieliny korzeniowe, a reszta uwalnia się po zbiorze strąków w lipcu, gdy rozkładają się pozostawione w ziemi korzenie. Kapusta, która w tym czasie główkuje, ma wysokie zapotrzebowanie na azot i dobrze wykorzystuje ten zapas.
- Czego nie sadzić obok siebie?
Pomidora nie sadź obok ziemniaków - oba należą do psiankowatych i przenoszą zarazę ziemniaczaną. Cebuli i czosnku nie umieszczaj obok grochu i fasoli, bo wydzieliny cebulowych hamują wzrost strączkowych. Kapusta i pomidor przyciągają podobne szkodniki, więc lepiej je rozdzielić.
Zobacz również:
Inne zalety dobrego sąsiedztwa warzyw
Rośliny o różnej głębokości korzeni nie konkurują o składniki pokarmowe. Marchew i pietruszka sięgają głęboko, sałata i cebula korzenią się płytko. Na jednej grządce mieści się dzięki temu więcej gatunków bez ryzyka, że któremuś zabraknie składników odżywczych.
Dobre sąsiedztwo wpływa też na mikroklimat. Niskie rośliny, takie jak bazylia czy sałata, zacieniają glebę między wysokimi pomidorami i stabilizują wilgotność podłoża. To ważne zwłaszcza w upały, gdy odkryte podłoże potrafi przesychać w kilka godzin. Stabilniejsze warunki oznaczają bardziej równomierne dojrzewanie owoców i mniej pękających pomidorów.
Zioła o intensywnym zapachu - bazylia, tymianek, oregano, szałwia, cząber - przyciągają pożyteczne owady - bzygowate, złotookie i biedronki. Ich larwy zjadają mszyce, więc nie musisz stosować agresywnych oprysków. Kwiaty aksamitek i nagietków na obrzeżach warzywnika pełnią podobną funkcję i dodatkowo ograniczają nicienie glebowe.
Planowanie płodozmianu na małej grządce - jak uniknąć zmęczenia gleby?
Nawet najlepsze sąsiedztwo nie pomoże, jeśli rok po roku sadzisz te same warzywa w tym samym miejscu. Gleba się wyjaławia, a w podłożu gromadzą się patogeny i szkodniki charakterystyczne dla danej rodziny botanicznej. Takie zjawisko nazywa się zmęczeniem gleby.
Aby tego uniknąć, stosuj płodozmian. Warzywa z tej samej rodziny nie powinny wracać na to samo miejsce przez 3-4 lata. Zapamiętaj kilka podstawowych grup:
- psiankowate - pomidor, papryka, ziemniak, bakłażan;
- kapustowate - kapusta, kalafior, brokuł, rzodkiewka, rzepa;
- baldaszkowate - marchew, pietruszka, seler, koper, pasternak;
- dyniowate - ogórek, cukinia, dynia, patison;
- bobowate - fasola, groch, bób;
- cebulowe - cebula, czosnek, por, szczypiorek.
Na małej grządce sprawdza się uproszczony układ trzyletni. Podziel powierzchnię na trzy kwatery. W pierwszym roku na kwaterze A posadź warzywa wymagające (kapusta, ogórki, pory), na B średnio wymagające (pomidory, marchew, sałata), a na C strączkowe (fasola, groch). Co sezon przesuwaj grupy o jedno pole. Po trzech latach cykl się zamyka - strączkowe zostawią azot pod wymagającą kapustę.
Jeśli masz tylko dwie grządki, postaw na rotację dwuletnią - jedna z warzywami wymagającymi i strączkowymi, druga z korzeniowymi i cebulowymi. Po roku zamień je miejscami. Ziemniaki traktuj osobno - wracaj z nimi na to samo miejsce nie wcześniej niż po 3 latach, bo są szczególnie podatne na choroby.
W sezonie możesz dodatkowo wprowadzić przedplony i poplony. Wczesnowiosenna rzodkiewka, sałata czy szpinak schodzą z grządki przed posadzeniem ciepłolubnych pomidorów. Po zbiorze kapusty w sierpniu wysiej gorczycę białą lub facelię błękitną - zielony nawóz rozluźni glebę i wzbogaci ją w próchnicę. Uważaj na pokrewieństwo - gorczyca jest kapustowata, więc nie wysiewaj jej przed kapustą ani rzodkiewką.
Źródło: deccoria.pl
